Stany Zjednoczone, Australia, Portugalia, Włochy, Argentyna, Austria, Francja, Ukraina, Szkocja i Kazachstan – przedstawiciele środowisk polonijnych z tych krajów gościli w murach Akademii Zamojskiej w ramach projektu „Laboratorium Obywatelskie 2026”, realizowanego przez Fundację Młode Pokolenie dzięki konkursowi Ministerstwa Spraw Zagranicznych „Polonia i Polacy za Granicą”.
W krajach, w których obecnie mieszkają, starają się jak mogą kontynuować polskie tradycje, mówić po polsku oraz opowiadać swoim bliskim i znajomym o Polsce i jej bogatej historii. W trakcie pobytu w województwie lubelskim przedstawiciele Polonii z różnych stron świata skorzystali z gościnności Domu Studenta AZ, spotkali się z władzami Akademii oraz mieli okazję poznać historię jednej z najstarszych uczelni wyższych w Polsce.
– Akademia nie tylko jest miejscem nauki i edukacji, ale również miejscem, które jednoczy obywateli, w tym także Polonię. Cieszymy się, że dziś z różnych stron świata przybyli Polonusi – młodzież polska, która poznaje Zamość i jego historię. W Akademii Zamojskiej odbywają się dla nich zajęcia z retoryki i sztuki negocjacji. To dla nas zaszczyt, że spośród wielu ośrodków akademickich w Polsce wydarzenie to odbywa się właśnie w naszej Uczelni – powiedział rektor Akademii Zamojskiej dr hab. Paweł Skrzydlewski, prof. AZ, który spotkał się z przedstawicielami Polonii i przybliżył im tradycję oraz kierunki kształcenia jednej z najstarszych uczelni w kraju.
– Nasza Fundacja wspiera młode pokolenie Polaków zarówno w kraju, jak i za granicą. W ramach programu Ministerstwa Spraw Zagranicznych „Polonia i Polacy za Granicą” realizujemy projekt „Laboratorium Obywatelskie 2026”. Obejmuje on szkolenia dla liderów środowisk polonijnych z całego świata. Takie spotkania wzajemnie ich inspirują. Uczestnicy uczą się, jak być liderami, by ich stowarzyszenia były silniejsze. Prowadzimy również warsztaty dotyczące pozyskiwania środków – zarówno z Polski, jak i ze swoich państw zamieszkania, bowiem za granicą istnieją możliwości wsparcia dla mniejszości narodowych. Szkolenia to także świetna forma integracji. Zależy nam, by nie kończyły się one wyłącznie o godzinie 16:00, ale by towarzyszyły im wydarzenia kulturalne i poznawanie uroków Polski oraz historii jej zakątków – nie tylko dużych metropolii. Dlatego też wybór w tej edycji projektu padł na Zamość – mówił Mateusz Świerzyński, prezes zarządu Fundacji Młode Pokolenie. Jak dodał, uczestnicy projektu wzięli również udział w Zamojskim Festiwalu Filmowym „Spotkania z historią”.
W trakcie warsztatów reprezentanci środowisk polonijnych dowiedzieli się, jak efektywnie prowadzić media społecznościowe, pozyskiwać środki na działalność, sprawnie kierować stowarzyszeniem oraz negocjować z instytucjami i władzami, by uzyskać wsparcie finansowe i organizacyjne. Uczyli się także, jak współpracować z polskimi placówkami dyplomatycznymi, organizacjami pozarządowymi, uczelniami czy samorządami.
Spotkanie w murach AZ, poza zajęciami szkoleniowymi, było okazją do dyskusji na temat międzynarodowej współpracy Akademii z zagranicznymi ośrodkami naukowymi oraz rozwoju relacji biznesowych Zamościa i całego regionu.
– Takie projekty to wspaniała inicjatywa. Uważam, że podobne wydarzenia powinny odbywać się znacznie częściej, aby Polonia mogła przyjeżdżać do Ojczyzny i zdobywać wiedzę. Widzę wiele płaszczyzn możliwej współpracy między naszymi krajami – przede wszystkim w obszarze turystyki. Cudownie by było, gdybyśmy mogli nawiązać współpracę edukacyjną, obejmującą wymianę studencką oraz młodzieży ze szkół średnich. Świetnym pomysłem jest promowanie Akademii, tak by dzieci polonijne mogły studiować w Polsce, na przykład w Zamościu – mówiła Sylwia Gładkowska, wiceprezes ds. rozwoju i finansów w Kongresie Polonii Amerykańskiej oraz prezes tej organizacji w stanie Arizona.
Przedstawiciele Polonii podkreślali, jak ważne jest podtrzymywanie więzi z Ojczyzną – zarówno poprzez kontakty międzynarodowe i wymiany, jak i organizację wyjazdów do Polski. Opowiedzieli również, jak wygląda pielęgnowanie polskiej kultury, języka i tradycji w ich krajach.
– Uczymy dzieci historii Polski i opowiadamy o tradycjach. Teraz poznaliśmy historię Zamościa oraz tutejszej Akademii, o czym opowiemy po powrocie do Argentyny – mówili Andrzej i Emilia z Argentyny, którzy prowadzą w swoim kraju chorągiew harcerstwa polskiego. Jak dodali, w Argentynie obchodzony jest Dzień Polaka. – Dla naszej organizacji i społeczności to wydarzenie równie ważne jak 11 Listopada. Rozpoczynamy je Mszą Świętą, organizujemy specjalne akademie okolicznościowe – wszystko po to, by pamiętać o naszej drugiej Ojczyźnie. Obchodzimy również Święto Konstytucji 3 Maja i Święto Wojska Polskiego. Podczas świąt Bożego Narodzenia czy Wielkanocy przygotowujemy tradycyjne potrawy polskiej kuchni – wyliczali harcerze.
– Kultywowanie polskich tradycji we Francji odbywa się przede wszystkim w rodzinie. Jeśli w domu rozmawia się po polsku, ten język żyje i będzie żył nadal. W przeszłości część emigrantów polskich we Francji uważała mówienie w języku ojczystym za coś krępującego. Chcieli jak najlepiej wtopić się w społeczeństwo, więc nawet w domach mówili po francusku. Dopiero teraz wnuki i prawnuki tych osób wracają do języka polskiego. W naszym stowarzyszeniu mamy osoby po pięćdziesiątce, które zapisują się na kursy, ponieważ chcą nauczyć się języka przodków. Podtrzymywane są też tradycje Bożego Narodzenia, takie jak dzielenie się opłatkiem, sianko pod obrusem czy polskie potrawy wigilijne. Wygląda to na prawdziwy renesans języka i kultury polskiej. Nasze stowarzyszenie organizuje m.in. jasełka po polsku, co stanowi również świetny trening językowy – powiedziała Olga, przedstawicielka Polonii z Francji.
W trakcie pobytu w Polsce reprezentanci środowisk polonijnych zwiedzili Zamość, Roztocze oraz Kazimierz Dolny. Spotkali się również z przedstawicielami Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
